نظریه ی خبر پردازی، یادگیری، فرایند یادگیری، به یاد سپاری و یاد آوری را مانند فرایند ها پردازش اطلاعات به وسیله ی کامپیوتر مورد بحث و بررسی قرار می دهد. در این نظریه، مدل حافظه در سه مرحله ی اصلی: حافظه ی حسی، حافظه ی کوتاه مدت و حافظه ی بلند مدت توضیح داده شده است و این مدل تمام مراحل تجزیه و تحلیل و تر کیب و ادغام اطلاعات را از درون داد حسی تا برون داد یا پاسخ ارگانیسم، شرح و بسط می دهد. در ابتدا محرک های محیطی به وسیله ی گیرنده های حسی دریافت و وارد حافظه ی حسی می شوند. سپس، اطلاعاتی که به حافظه ی حسی وارد شده اند اگر مورد دقت یا توجه قرار گیرند وارد حافظه ی کوتاه مدت می شوند. سپس اطلاعات وارده به حافظه ی کوتاه مدت، در ارتباط با اطلاعات قبلی موجود در حافظه بلند مدت، رمزگردانی می شوند و به این حافظه وارد می شوند و جزو آموخته های فرد در می آیند.

گنجایش حافظه ی حسی تقریبا نامحدود است، اما مدت زمان ذخیره سازی اطلاعات در این حافظه بسیار کوتاه (حدود یک ثانیه) است. در این حافظه، اطلاعات، دقیقا مطابق با محرک های حسی، ذخیره می شوند.

در حافظه ی کوتاه مدت، اطلاعات معمولا به شکل صوتی یا شنیداری رمزگردانی می شوند. هر چند ممکن است که از رمزهای دیگری نیز مانند رمز دیداری یا معنایی استفاده شود. مدت زمان ذخیره سازی اطلاعات در حافظه ی کوتاه مدت حدود 30 ثانیه است. گنجایش این حافظه نیز محدود است و این گنجایش با 5 تا 9 قطعه یا ماده مشخص شده است. وقتی این گنجایش پر می شود، یک ماده یا اطلاع جدید، تنها زمانی می تواند وارد حافظه کوتاه مدت شود که جانشین یک ماده ی پیشین شود.

وقتی که مطلبی از حافظه ی کوتاه مدت، وارد حافظه ی بلند مدت شد، گفته می شود که آن مطلب یاد گرفته شده است. هم گنجایش حافظه ی بلند مدت و هم مدت زمان حفظ اطلاعات در این حافظه، نامحدودند. اطلاعات در صورتی از حافظه ی کوتاه مدت به حافظه ی بلند مدت انتقال پیدا می کنند که هم تکرار شوند و هم با مطالب آموخته شده ی قبلی ارتباط برقرار کنند. چندی نظریه برای فراموش اطلاعت از حافظه ی بلند مدت ذکر شده اند که عبارتند از: عوامل سرکوبی اطلاعات، تداخل اطلاعات و ناتوانی شخص در بازیابی اطلاعات. از میان این عوامل، نارسایی بازیابی مهمترین عامل محسوب می شود. اطلاعاتی که فرد قادر به یاد آوری آن ها نیست در حافظه موجودند، اما او نمی تواند آن ها را پیدا کند. وقتی که اطلاعات در حافظه ی بلند مدت، سازمان یافته باشند، نارسایی بازیابی کم تر است و شخص آن ها را آسان تر به یاد می آورد. برای رمز گردانی اطلاعات در حافظه ی بلند مدت، دو نظام وجود دارد: نظام تصویری و نظام کلامی. اشیا یا رویدادهای عینی، به صورت تصویر های ذهنی، و مفاهیم انتزاعی، به صورت کلامی ذخیره می شوند. مطالبی که به حافظه ی بلند مدت سپرده می شوند به طور عمده به دو دسته تقسیم می شوند: مطالب معنی دار و مطالب غیر معنی دار. بهترین روش آموزش مطالب معنی دار سازمان دادن آن ها و استفاده از پیش سازمان دهنده هاست. بهترین روش آموزش مطالب غیر معنی دار، روش یادگیری بخش به بخش و روش تمرین پراکنده یا مطالعه با فاصله است.

* برگرفته از کتاب روان شناسی تربیتی – دکتر علی اکبر سیف